Anna Zawadzka: Gustowna przemoc
Maj 29th, 2010 • Furia #2
Odbiorcy kultury dzielą się na wybrednych wybrańców i całą resztę. Co odróżnia Pierwszych od Drugich? Umiejętność skupienia się na formie i unieważnienia treści. Abstrahowanie od tego, co jest przedstawione, na rzecz analizy dzieła od strony artystycznej. Pierwsi oceniają, czy film jest dobrze zrobiony, gra aktorów sprawnie poprowadzona, przekaz spójny. Czy w odniesieniu do poprzednich produkcji reżyser rozwija swe umiejętności, a aktorzy spadają w rankingach lub dopracowują się laurów. Jeśli Pierwsi odnoszą się do tematu, to po to, by określić, na ile jest modny, na ile zwietrzały i dlaczego został poruszony akurat teraz. Drudzy – czy film był wciągający, a bohater mądry, głupi, dobry, zły, wart naśladowania, godzien potępienia. Czy temat filmu był na tyle istotny, by wydać na jego produkcję krocie, a na bilet 20 złotych. Przyjemność Pierwszych polega na umiejętności umiejscowienia dzieła w ciągu innych dzieł. Znajomość kultury pozwala na odnajdowanie zaplanowanych i mimowolnych odwołań, wyłapywanie cytatów, rozumienie gier twórcy z historią sztuki. Przyjemność Drugich polega na odnajdywaniu w fabule własnego doświadczenia lub własnych aspiracji, pragnień, marzeń, obaw. Na uruchomieniu przeżyć, wzruszeń, wspomnień. Na swoistym emocjonalnym katharsis. Zasadą Pierwszych jest intelektualnie wypracowany dystans. Zasadą Drugich – poczucie bliskości. Oceną Pierwszych rządzą reguły sztuki, wyrażanie tej oceny jest zarazem manifestacją ich znajomości. Oceną Drugich rządzą reguły ich życia, możliwe do zastosowania dzięki przekładalności perspektyw.
Cały artykuł dostępny w drugim numerze Furii.
